İzmir Ticaret ve Şirketler Hukuku Avukatı

Bir şirket kurarken imzalanan ana sözleşme, ortaklar arasındaki ilişkiyi yıllarca belirler. İşler iyi giderken kimse "ya ayrılmak istersek?" sorusunu sormaz; sorun çıktığında ise bu sorunun cevabı sözleşmede yoksa iş mahkemeye taşınır. Ticaret hukukunda en etkili çalışma, uyuşmazlıktan önce yapılan çalışmadır: doğru sözleşme, doğru şirket türü ve düzenli tutulan kayıtlar.

Şirket kurarken

Şirket kuruluşu, MERSİS üzerinden başvuru ve İzmir Ticaret Odası bünyesindeki İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğünde tescil ile tamamlanır. Limited şirket mi, anonim şirket mi kurulacağı; sermaye yapısı, ortak sayısı, pay devri planı ve yatırımcı ihtiyacı gibi kriterlere göre belirlenmelidir. Ana sözleşmede şu konuların açıkça düzenlenmesi, ileride çıkabilecek pek çok uyuşmazlığın önüne geçer:

• Müdür veya yönetim kurulu yetkileri ve temsil şekli
• Pay devrine ilişkin sınırlamalar ve önalım hakları
• Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma halleri
• Kâr dağıtım politikası
• Ortaklar arası rekabet yasağı

Ortaklar arasında anlaşmazlık çıktıysa

Genel kurulda alınan ve kanuna, ana sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar için iptal davası açılabilir; bu dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Limited şirket ortakları, haklı bir sebep varsa mahkemeden ortaklıktan çıkmaya izin verilmesini isteyebilir. Yöneticilerin şirkete zarar veren işlemleri için sorumluluk davası ve bilgi alma hakkının engellenmesi halinde mahkemeye başvuru da mümkündür.

Ticari alacaklar ve arabuluculuk

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğinde olur; anlaşılamazsa dava İzmir asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Fatura ve cari hesap alacakları için icra takibi de bir seçenektir; takibe itiraz edilirse açılacak dava için yine arabuluculuk aşaması gerekebilir.

Sözleşmeler ve haksız rekabet

Bayilik, distribütörlük, tedarik, gizlilik ve hizmet sözleşmeleri, ticari ilişkinin güvencesidir. Sözleşme hazırlanırken cezai şart, fesih halleri, uyuşmazlıkta yetkili mahkeme ve teslim koşulları açıkça belirlenmelidir. Çalışanınızın ayrıldıktan sonra müşteri listenizi kullanması veya bir rakibin markanızı taklit etmesi gibi durumlar ise haksız rekabet kapsamında değerlendirilebilir.

Av. Yağmur Tahtasız, şirket kuruluşu ve ana sözleşme hazırlığı, ticari sözleşmelerin incelenmesi, ortaklar arası uyuşmazlıklar ve ticari alacak davalarında danışmanlık ve dava takibi yapmaktadır. Alacak takibiyle ilgili ayrıntılar için İzmir icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Çek ve senet alacaklarının takibi

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için kanun, normal icra takibinden daha hızlı işleyen özel bir yol öngörür: kambiyo senetlerine özgü haciz yolu (İİK md. 167). Bu yolda borçluya gönderilen ödeme emrine karşı itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır. Borçlu süresinde itiraz etmezse takip kesinleşir.

Çekte en sık yapılan hata ibraz süresinin kaçırılmasıdır. Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir (TTK md. 796). Süresinde ibraz edilmeyen çekte, keşideci dışındaki cirantalara başvurma hakkı kaybedilir. Karşılıksız çıkan çek için bankadan karşılıksızdır şerhi alınması, hem icra takibi hem de olası şikâyet açısından gereklidir.

Limited şirkette ortaklıktan çıkma

Limited şirket ortağının şirketten ayrılması anonim şirkete göre daha zordur. Esas sözleşmede çıkma hakkı tanınmamışsa ortak, ancak haklı bir sebebin varlığı hâlinde mahkemeden çıkmasına izin verilmesini isteyebilir (TTK md. 638). Ortaklar arasındaki güvenin ortadan kalkması, bir ortağın uzun süre bilgi alma hakkından yoksun bırakılması veya kâr payının sistematik olarak dağıtılmaması gibi durumlar haklı sebep sayılabilir.

Ayrılan ortak, payının gerçek değerine karşılık gelen ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir. Bu değer şirketin defter değeriyle değil, bilirkişi tarafından belirlenen gerçek değeriyle hesaplanır. Ayrıca ortaklar ve müdürler, şirketin ödenmeyen vergi ve SGK borçlarından belirli şartlarla kişisel olarak sorumlu tutulabildiği için, şirketten ayrılırken bu borçların durumu mutlaka kontrol edilmelidir.

Konkordato: borçlu ve alacaklı açısından

Konkordato, mali durumu bozulan bir şirketin alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan bir yoldur. Mahkeme talep üzerine üç aylık geçici mühlet verir; bu süre en fazla iki ay daha uzatılabilir. Ardından bir yıllık kesin mühlet verilebilir ve bu süre de altı aya kadar uzatılabilir.

Mühlet süresince borçlu aleyhine yeni icra takibi yapılamaz, önceden başlamış takipler durur (İİK md. 294). Alacaklı açısından en önemli adım, alacağını süresi içinde konkordato komiserine bildirmek ve projeye ilişkin oylamaya katılmaktır. Alacağını bildirmeyen alacaklı, projenin onaylanması hâlinde aynı koşullara tabi olur.

Ticari defterler ve delil

Ticari davalarda tarafların ticari defterleri önemli bir delildir. Kanuna uygun tutulmuş ve açılış ile kapanış onayları yapılmış defterler, sahibi lehine delil olabilir. Tacirler defterlerini ve ticari belgelerini on yıl süreyle saklamak zorundadır (TTK md. 82). Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemesi hâlinde fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılacağı da unutulmamalıdır (TTK md. 21).

Marka ve ticaret unvanının korunması

Bir işletmenin adı ve logosu, tescil edilmediği sürece güçlü bir koruma görmez. Marka tescili Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılan başvuruyla gerçekleşir ve tescil, başvuru tarihinden itibaren on yıl süreyle koruma sağlar; süre on yılda bir yenilenebilir. Ticaret unvanı ise ticaret siciline tescil ve ilanla korunur ve aynı sicil bölgesinde başka bir işletme tarafından kullanılamaz.

Markanızın izinsiz kullanıldığını fark ettiğinizde, tecavüzün durdurulması, ürünlere el konulması ve tazminat için dava açılabilir. Bu davalar fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinde görülür; İzmir Adliyesi'nde bu alanda ayrı bir ihtisas mahkemesi bulunmaktadır. Delillerin kaybolma ihtimaline karşı dava öncesinde delil tespiti ve ihtiyati tedbir istenmesi de mümkündür.

Yeni bir işletme kurarken, kullanmak istediğiniz adın başkası adına tescilli olup olmadığını önceden araştırmak, sonradan tabela, ambalaj ve reklam masraflarının boşa gitmesini önler.

Genel kurul kararına itiraz: iptal ve butlan

Anonim şirkette kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı bir genel kurul kararı alındığında, Türk Ticaret Kanunu'nun 445. maddesine göre iptal davası karar tarihinden itibaren üç ay içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılmalıdır. Bu süre kaçırıldığında karar, aykırılığına rağmen geçerli hale gelir.

Davayı herkes açamaz. Toplantıda bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi, çağrının usulüne uygun yapılmadığını ya da toplantıya yetkisiz kişilerin katıldığını ileri süren pay sahibi, yönetim kurulu ve bazı hallerde yönetim kurulu üyeleri dava açabilir. Bu nedenle tartışmalı bir kararda muhalefet şerhini tutanağa yazdırmak, sonradan dava açabilmenin ön şartlarından biridir.

Bir örnek: Torbalı'da üç kardeşin ortak olduğu bir anonim şirkette, çoğunluğa sahip iki kardeş genel kurulda kâr dağıtılmamasına ve tüm kârın yedek akçeye ayrılmasına karar veriyor. Azınlıktaki kardeş toplantıya katılıp olumsuz oy veriyor ama muhalefetini tutanağa yazdırmıyor ve dört ay sonra avukata başvuruyor. Bu durumda hem üç aylık süre geçmiş hem de dava açma şartlarından biri eksik kalmış oluyor. Aynı kardeş toplantıda muhalefet şerhi düşüp iki ay içinde dava açsaydı, kararın dürüstlük kuralına aykırılığını mahkemeye taşıyabilirdi.

Pay sahibinin genel kurula katılma, oy ve dava gibi vazgeçilemez haklarını ortadan kaldıran, bilgi alma ve inceleme hakkını kanunun izin verdiği ölçünün ötesinde sınırlayan ya da şirketin temel yapısını bozan kararlar ise batıldır; bunlar için üç aylık süre aranmaz. Kanun bu hükümlerin limited şirketlere de kıyas yoluyla uygulanacağını belirtir.

Yönetim kurulu üyesi ve müdürün kişisel sorumluluğu

Yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederlerse şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur. Aynı kural, Türk Ticaret Kanunu'nun 644. maddesi yollamasıyla limited şirket müdürleri için de geçerlidir.

Sorumluluk davasında süre önemlidir: Tazminat hakkı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halde zarara yol açan fiilden itibaren beş yıl geçince zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, o süre uygulanır. Ortaklıktan ayrılmayı düşünen ya da şirketin yönetimine güvenini yitiren ortakların, şirket kayıtlarını ve yönetim kurulu kararlarını bu süreleri göz önünde tutarak incelemesi gerekir.

Ticari alacaklarda temerrüt faizi

Ödemesi geciken bir fatura ya da ticari alacak için hangi faizin isteneceği, tahsil edilecek tutarı ciddi biçimde etkiler. 3095 sayılı Kanun'a göre borçlu temerrüde düştüğünde, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kanuni faiz oranında temerrüt faizi işler. Ancak ticari işlerde, Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı daha yüksekse, sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Sözleşmede daha yüksek bir akdi faiz kararlaştırılmışsa, temerrüt faizi bu oranın altında kalamaz.

İcra takibinde ya da arabuluculuk başvurusunda faiz türünü ve başlangıç tarihini doğru göstermek, ileride itiraz edilmesi halinde talebin bir kısmının kaybedilmesini önler.

Görüşmeye gelirken yanınızda olsun

• Ana sözleşme ve son ticaret sicil gazetesi
• Genel kurul ve müdür kararları
• İlgili sözleşmeler, faturalar ve cari hesap ekstreleri
• Taraflar arasındaki yazışmalar ve e-postalar

Sık sorulan sorular

Bu alandaki başlıca konular

Bu sayfadaki bilgiler, faaliyet gösterilen alan hakkında genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; uzmanlık anlamına gelmez ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez.