İzmir Ceza Avukatı (Ceza Hukuku)

Bir gün telefonunuz çalar ve emniyetten ifadeye çağrıldığınızı öğrenirsiniz. Ya da bir yakınınız gözaltına alınmıştır ve ne olacağını kimse net söylemiyordur. Ceza hukukunda ilk saatler, dosyanın geri kalanını çoğu zaman belirler. Bu sayfada İzmir'de bir ceza soruşturmasının nasıl ilerlediğini, hangi anda ne yapmanız gerektiğini ve nelerden kaçınmanız gerektiğini sade bir dille anlattık.

İzmir'de ceza davaları nasıl ilerler?

Soruşturma aşamasını İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür. Savcılık, delil topladıktan sonra ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame düzenler. İddianame kabul edilirse dava, suçun ağırlığına göre İzmir Adliyesi'nin Konak'taki Adalet Sarayı'nda bulunan asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinde görülür. Karşıyaka, Menemen, Torbalı, Ödemiş gibi ilçelerde işlenen suçlarda dosya o ilçenin adliyesinde de görülebilir. Gözaltı, tutuklama ve arama gibi kararları ise sulh ceza hakimlikleri verir.

Av. Yağmur Tahtasız, bu sürecin her aşamasında şüpheli ve sanık müdafiliği ile suçtan zarar gören ve şikâyetçi vekilliği yapmaktadır: ifade sırasında yanınızda bulunmak, dosyayı incelemek, delil sunmak, tutuklamaya itiraz etmek ve kararlara karşı kanun yollarına başvurmak bu çalışmanın parçasıdır.

İfadeye çağrıldıysanız: ilk yapmanız gerekenler

• Konuşmadan önce suçlamayı öğrenin. Hakkınızdaki iddianın ne olduğunu sormak hakkınızdır.
• Susma hakkınızı bilin. Susmanız aleyhinize delil sayılmaz. Emin olmadığınız konularda tahminle konuşmak, sonradan düzeltilmesi zor çelişkiler doğurur.
• Avukatla görüşmeden imza atmayın. Müdafi ile görüşme hakkı kısıtlanamaz; ifade tutanağını okumadan imzalamayın.
• Telefonunuzdaki yazışmaları silmeyin. Silinen veriler çoğu zaman geri getirilir ve delil karartma şüphesi doğurur.

Gözaltı süresi kural olarak yakalama anından itibaren 24 saattir; toplu suçlarda savcının yazılı emriyle uzatılabilir. Gözaltı ile tutuklama arasındaki farkı ve bu süreçte hangi hakların olduğunu gözaltı ve tutuklama arasındaki fark yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Mağdur veya şikâyetçiyseniz

Suçtan zarar gördüyseniz şikâyetinizi Cumhuriyet Başsavcılığına, emniyete veya jandarmaya yapabilirsiniz. Şikâyete bağlı suçlarda (örneğin basit yaralama, hakaret, tehdidin bazı halleri) fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmanız gerekir; bu süre geçerse dava açılamaz. Şikâyetçi vekili olarak dosyaya delil sunmak, tanık dinletmek, davaya katılmak ve verilen kararlara itiraz etmek mümkündür.

Uzlaşma, HAGB ve diğer seçenekler

Her ceza dosyası mahkûmiyetle bitmez. Kanunda sayılan bazı suçlarda dosya önce uzlaştırmacıya gönderilir; taraflar anlaşırsa soruşturma veya dava sona erer. İki yıl veya daha az hapis cezası verilen durumlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gündeme gelebilir; denetim süresi kurallara uygun geçirilirse dava düşer. Bu seçeneklerin dosyanıza uygun olup olmadığını, sonuçlarını bilerek değerlendirmek önemlidir.

Gözaltında haklarınız ve süreler

Gözaltı, kişinin hâkim önüne çıkarılmadan önce kısa bir süre özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır ve süresi kanunla sınırlıdır. Bireysel suçlarda gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmek için gereken süre hariç yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı yazılı emirle bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir (CMK md. 91).

Gözaltına alınan kişinin hakları, gözaltının ilk dakikasından itibaren geçerlidir:

• Susma hakkı: Yüklenen suç hakkında açıklama yapmak zorunda değilsiniz. Susmanız aleyhinize delil sayılamaz.
• Avukatla görüşme hakkı: Avukatınızla her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilirsiniz. Avukatınız yoksa baro tarafından görevlendirilmesini isteyebilirsiniz.
• Yakınlara haber verilmesi: Gözaltına alındığınız, istediğiniz bir yakınınıza gecikmeksizin bildirilir (CMK md. 95).
• Gözaltına itiraz: Siz, avukatınız veya yakınlarınız gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.

Uygulamada en sık yapılan hata, "kısa bir ifade verip çıkarım" düşüncesiyle avukatsız konuşmaktır. Kolluktaki ilk ifade, dosyanın bütün seyrini etkiler ve sonradan "öyle demek istemedim" demek çoğu zaman işe yaramaz.

Tutuklama ve adli kontrol

Tutuklama bir ceza değil, bir koruma tedbiridir. Hâkim tutuklamaya karar verebilmek için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin yanında, şüphelinin kaçacağına veya delilleri karartacağına dair somut olgular aramak zorundadır (CMK md. 100). Bazı ağır suçlarda kanun bu tehlikenin varlığını kolaylaştırılmış biçimde kabul etse de, tutuklamanın her dosyada ayrıca gerekçelendirilmesi gerekir.

Tutuklama yerine adli kontrol tedbirleri de uygulanabilir: belirli günlerde karakola imza vermek, yurt dışına çıkış yasağı, konutu terk etmeme ya da belirli bir yere gitmeme gibi (CMK md. 109). Sorguda savunmanın bu seçenekleri somut gerekçelerle hâkime sunması, sonuç üzerinde belirleyici olabilir.

Tutuklama kararına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Tutuklu kişi veya avukatı ayrıca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında tahliye talebinde bulunabilir; bu talepler belirli aralıklarla resen de incelenir.

Kovuşturma aşaması: duruşmadan karara

İddianame mahkemece kabul edildiğinde kovuşturma başlar. Mahkeme tensip zaptıyla ilk duruşma gününü belirler, tanıkları ve bilirkişiyi çağırır. Duruşmada sanık sorgulanır, deliller tartışılır, tanıklar dinlenir; ardından savcı esas hakkındaki görüşünü (mütalaa) açıklar ve savunmaya son söz verilir.

Karar açıklandıktan sonra itiraz yolları kısa sürelere bağlıdır. Asliye ceza veya ağır ceza mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi, hükmün açıklanmasından itibaren iki haftadır; sanık duruşmada yoksa süre tebliğden başlar. İstinaf kararına karşı temyiz için de aynı süre uygulanır. Bu sürelerin kaçırılması hükmün kesinleşmesi demektir.

Seri muhakeme ve basit yargılama

Kanun, bazı suçlarda daha hızlı sonuçlanan iki usul öngörür. Seri muhakeme, soruşturma aşamasında kanunda sayılan belirli suçlarda uygulanır: şüpheli avukatı huzurunda bu usulü kabul ederse, savcının belirlediği yaptırım yarı oranında indirilir ve dosya duruşma yapılmadan karara bağlanır (CMK md. 250). Basit yargılama ise üst sınırı iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası gerektiren suçlarda, mahkemenin duruşma açmadan yazılı savunma üzerine karar vermesidir; bu durumda verilen ceza dörtte bir oranında indirilir (CMK md. 251).

Bu usuller cazip görünse de her dosya için doğru tercih değildir. Seri muhakemeyi kabul eden kişi, suçlu olmadığını savunma imkânından büyük ölçüde vazgeçmiş olur. Kabul etmeden önce delil durumunu ve olası beraat ihtimalini avukatınızla birlikte değerlendirmeniz gerekir.

Mağdursanız: şikâyet süresi ve davaya katılma

Bazı suçlarda soruşturma ancak mağdurun şikâyeti üzerine başlar. Basit yaralama, hakaret, tehdidin bazı türleri ve konut dokunulmazlığının ihlali bu suçlar arasındadır. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır (TCK md. 73). Bu süre geçtikten sonra yapılan şikâyet üzerine soruşturma yapılamaz.

Kamu davası açıldıktan sonra mağdur, davaya katılan olarak dâhil olabilir. Katılan sıfatı; delil sunma, tanık dinletme talebinde bulunma ve karara karşı kanun yollarına başvurma imkânı verir. Suçtan zarar gören kişi ayrıca uğradığı zararın tazmini için hukuk mahkemesinde ayrı bir dava açabilir; ceza davasının sonucunu beklemek zorunlu değildir, ancak ceza dosyasındaki deliller tazminat davasında da kullanılabilir.

Şikâyetten vazgeçme, şikâyete bağlı suçlarda hükmün kesinleşmesine kadar mümkündür ve davayı düşürür. Vazgeçme kararı verilmeden önce, uzlaşma yoluyla zararın giderilmesi ihtimali de değerlendirilmelidir.

Görüşmeye gelirken yanınızda olsun

• Varsa ifade tutanağı, tebligat veya çağrı kâğıdı
• Olayla ilgili yazışmalar, ekran görüntüleri, fotoğraf ve videolar
• Tanık olabilecek kişilerin isimleri ve iletişim bilgileri
• Daha önce verilmiş kararlar ve dosya numaraları

Ceza dosyalarında zamanaşımı süreleri suçun cezasına göre değişir. Kabaca bir fikir edinmek için dava zamanaşımı hesaplama aracını kullanabilirsiniz; kesin değerlendirme için dosyanın incelenmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

Bu alandaki başlıca konular

İlgili makaleler

Bu sayfadaki bilgiler, faaliyet gösterilen alan hakkında genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; uzmanlık anlamına gelmez ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez.