İzmir İcra Avukatı (İcra ve İflas Hukuku)

İcra dosyası, iki taraf için de stresli bir süreçtir. Alacaklıysanız aylardır ödenmeyen paranızı nasıl tahsil edeceğinizi; borçlu olarak gösterildiyseniz kapınıza gelen ödeme emrine ne yapacağınızı düşünürsünüz. İki durumda da ortak nokta şudur: icra hukukunda süreler çok kısadır ve kaçırılan bir gün, haklı olduğunuz bir konuda bile sonucu değiştirebilir.

İzmir'de icra takibi nasıl işler?

Takip, İzmir'deki icra dairelerinden birine yapılan takip talebiyle başlar; bugün takiplerin büyük kısmı UYAP üzerinden elektronik olarak açılmaktadır. Borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Borçlu süresinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Takipten doğan şikâyet ve itiraz uyuşmazlıklarına İzmir icra hukuk mahkemeleri, alacağın varlığına ilişkin davalara ise genel mahkemeler bakar.

Av. Yağmur Tahtasız, alacaklı adına takip başlatılması, itirazın iptali ve kaldırılması davaları, haciz ve satış işlemlerinin takibi ile borçlu adına itiraz, şikâyet, menfi tespit ve istirdat davalarında çalışmaktadır.

Ödeme emri geldiyse: 7 günü kaçırmayın

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde borca, faize veya imzaya itiraz edebilir. Çek ve senet gibi kambiyo senetlerine dayanan takiplerde bu süre 5 gündür. İtiraz gerekçe göstermeden de yapılabilir, ancak imzaya itiraz edilecekse bunun açıkça belirtilmesi gerekir. Sürelerin nasıl hesaplandığını icra takibine itiraz süresi yazımızda örneklerle anlattık.

Alacaklıysanız: itirazdan sonra iki yol

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız olduğu anlaşılırsa, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Alacağın türüne göre (örneğin ticari alacaklar, kira veya tüketici uyuşmazlıkları) dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu olabilir.

Kira alacağı ve tahliye

Ödenmeyen kira için kiraya veren, icra dairesi kanalıyla hem kira alacağını hem de tahliyeyi isteyebilir. Kiracı ödeme emrine süresinde itiraz etmez ve otuz gün içinde borcu ödemezse, icra hukuk mahkemesinden tahliye kararı alınabilir. Kira hukukundaki diğer tahliye yolları için İzmir kira avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.

Alacaklıysanız: takipten önce düşünülmesi gerekenler

Borçlunun mallarını elden çıkarabileceğinden endişe ediyorsanız, takip başlatmadan önce veya takiple birlikte ihtiyati haciz istenebilir (İİK md. 257). Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış para alacakları için mahkemeden alınan ihtiyati haciz kararı, borçlunun banka hesaplarına, aracına veya taşınmazına hızlıca şerh konulmasını sağlar. Mahkeme bu karar için kural olarak alacaklıdan teminat ister; çek ve senet gibi kambiyo senetlerinde ise ihtiyati haciz daha kolay alınır.

Takibe başlamadan önce borçlunun güncel adresini, varsa çalıştığı yeri ve mal varlığına dair bildiklerinizi toplamak, tebligatın gecikmesini ve dosyanın sonuçsuz kalmasını önler. Alacağın hangi belgeye dayandığı da takip türünü belirlediği için fatura, sözleşme, senet veya mahkeme kararının aslı ya da onaylı örneği hazır olmalıdır.

Zamanaşımına dikkat

Alacağın zamanaşımına uğraması, borçluya takibe itiraz etme ve borcu ödemekten kaçınma imkânı verir. Sık karşılaşılan süreler şöyledir:

• Genel alacaklar: Kanunda ayrıca düzenlenmemişse on yıl (TBK md. 146).
• Kira, faiz, ücret ve benzeri dönemsel edimler: Beş yıl (TBK md. 147).
• Bono (senet): Düzenleyene karşı vadeden itibaren üç yıl (TTK md. 749).
• Çek: Ciranta ve düzenleyene başvuru hakkı, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay (TTK md. 814).
• Mahkeme kararına dayanan alacaklar: Kesinleşmeden itibaren on yıl.

Takip başlatıldıktan sonra da dosyanın uzun süre işlemsiz bırakılması sorun yaratır. Alacaklı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren belirli süre içinde haciz istemezse takip düşebilir; düşen takip ancak yenileme talebiyle canlandırılır. Bu nedenle dosyayı düzenli takip etmek gerekir.

Takip türleri: hangisiyle karşı karşıyasınız?

Elinize gelen evrakın türü, itiraz sürenizi ve izleyeceğiniz yolu belirler. Bu yüzden ilk iş, ödeme emrinin veya icra emrinin üst kısmında yazan takip türüne bakmaktır.

Kambiyo takibinde itiraz, ilamsız takipten farklı olarak icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. Senedin size ait olmadığını veya imzanın sahte olduğunu düşünüyorsanız süreyi kaçırmamak özellikle önemlidir.

Borçlu olarak gösterildiyseniz: menfi tespit ve istirdat

İtiraz süresini kaçırdınız ya da borcun hiç doğmadığını, ödendiğini veya zamanaşımına uğradığını ispat etmek istiyorsunuz. Bu durumda genel mahkemede menfi tespit davası açılabilir (İİK md. 72). Dava takipten önce de açılabilir, sonra da. Takipten sonra açılan davada icranın durdurulması için mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

Borcu icra baskısıyla ödemek zorunda kaldıysanız ve aslında borçlu olmadığınızı düşünüyorsanız, ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat (geri alma) davası açabilirsiniz. Borcu takipten sonra ödediğinizde ise ödeme belgesini icra mahkemesine sunarak takibin iptalini isteyebilirsiniz (İİK md. 71). Ödediğiniz hâlde dosyanın kapanmaması sık rastlanan bir durumdur; dekontu dosyaya kendiniz bildirmezseniz haciz işlemleri devam edebilir.

Haczedilemeyen mallar ve maaş haczi

Her mal haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli olan bazı malları haciz dışında tutar (İİK md. 82). Bunlar arasında evde birden fazla olmayan ev eşyaları, mesleğin sürdürülmesi için gerekli araç gereçler ve borçlunun haline uygun evi sayılabilir. Haczedilemeyecek bir mala haciz konulduysa, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulur.

Maaş ve ücretlerde haciz, kural olarak maaşın dörtte birinden az olmamak üzere icra müdürünce belirlenen oranda yapılır (İİK md. 83). Nafaka alacakları için bu sınır uygulanmaz ve nafaka, maaş haczinde diğer alacaklardan önce gelir. Birden fazla haciz varsa, sonraki haciz önceki bitene kadar sıra bekler.

Mal beyanı ve icra cezaları

İlamsız takipte ödeme emrini alan borçlu, borca itiraz etmeyecekse on gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır. Mal beyanında bulunmayan veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesince tazyik hapsine karar verilebilir. Borcu ödediğinizde bu yaptırım ortadan kalkar. Bu nedenle borcunuzu ödeyemeyecek durumdaysanız bile mal beyanı yükümlülüğünü atlamamanız gerekir.

İcra inkâr tazminatı

Borçlu, aslında borçlu olduğu hâlde sırf takibi durdurmak için itiraz ederse ve alacaklı itirazın iptali veya kaldırılması davasını kazanırsa, mahkeme borçluyu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm eder (İİK md. 67). Alacaklı kötü niyetle takip yapmışsa, aynı oranda tazminatı bu kez alacaklı öder. Bu tazminat, itiraz etmeden önce durumunuzu gerçekçi değerlendirmeniz için önemli bir sebeptir.

İcra dosyanızı nasıl takip edersiniz?

Hakkınızda veya başlattığınız takiple ilgili bütün dosyaları e-Devlet üzerinden "icra dosyası sorgulama" hizmetiyle ya da UYAP Vatandaş Portalı'ndan görebilirsiniz. Dosyadaki tebligatlar, haciz işlemleri ve ödemeler buradan izlenebilir. Adresinizin güncel olmaması, tebligatın eski adresinize gidip sürelerin sizin haberiniz olmadan işlemesine yol açabilir; adres kayıt sisteminizi güncel tutmak bu yüzden önemlidir.

İcra dairesinin işlemlerine karşı şikâyet

İcra müdürlüğünün kanuna aykırı bir işlem yapması ya da bir işlemi haklı bir sebep olmadan sürüncemede bırakması hâlinde, icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulabilir (İİK md. 16). Şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür. Haczedilemeyecek bir mala haciz konulması, tebligatın usulsüz yapılması, kıymet takdirinin hatalı belirlenmesi veya dosya hesabında yanlışlık bu yolun en sık kullanıldığı durumlardır.

Kamu düzenine aykırı işlemler ve bir hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması nedeniyle yapılan şikâyetler ise süreye bağlı değildir. Usulsüz tebligat iddiasında, öğrenme tarihinin dilekçede açıkça belirtilmesi gerekir; mahkeme süreyi bu tarihe göre hesaplar.

İhalenin feshi

Haczedilen bir taşınmaz veya araç satıldığında, satış ilanının usulüne uygun yapılmadığını, ihaleye fesat karıştırıldığını ya da kıymetin çok altında satış yapıldığını düşünen ilgililer ihalenin feshini isteyebilir (İİK md. 134). Bu talep, ihaleden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır; usulsüzlük sonradan öğrenildiyse öğrenme tarihinden itibaren yedi gün, her hâlde ihaleden itibaren bir yıl içinde başvurulabilir. Talep esastan reddedilirse, talep edene ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezası verilebileceği unutulmamalıdır.

Taksitle ödeme ve borç yapılandırma

Borcunuzu tek seferde ödeyemiyorsanız, icra dairesinde taksitle ödeme taahhüdünde bulunabilirsiniz (İİK md. 111). Alacaklı kabul ederse, taahhüt süresince haciz ve satış işlemleri ertelenir. Ancak bu taahhüt ciddiyetle verilmelidir: Haklı bir sebep olmadan taahhüdün yerine getirilmemesi, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesinde tazyik hapsine kadar varan sonuçlar doğurur. Taahhütte bulunmadan önce ödeme planının gerçekçi olduğundan emin olmak gerekir.

Alacaklı tarafındaysanız da taksit teklifi çoğu zaman uzun bir haciz ve satış sürecinden daha hızlı tahsilat sağlar. Taahhüdün tutanağa geçirilmesi, ödenmediği takdirde hukuki yolları açık tutar.

Görüşmeye gelirken yanınızda olsun

• Ödeme emri ve tebliğ tarihini gösteren zarf veya e-Devlet kaydı
• Sözleşme, fatura, senet, çek veya hesap ekstresi
• Ödeme yaptıysanız dekontlar
• Varsa önceki icra dosyalarının numaraları

Tebliğ tarihine göre son günü görmek için yasal süre hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Yargıtay'ın yenilenen ödeme emrindeki itiraz süresine ilişkin kararına emsal kararlar bölümümüzden ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bu alandaki başlıca konular

İlgili makaleler

Bu sayfadaki bilgiler, faaliyet gösterilen alan hakkında genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; uzmanlık anlamına gelmez ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez.