Boşanma sürecinde başlıca üç nafaka türü vardır: dava süresince tedbir nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası ve çocuğun giderleri için iştirak nafakası. Tarafların mali durumu değişirse nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir; yeniden evlenme ve ölüm hâlinde irat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar (TMK md. 176).
Nafaka türleri
| Tür | Dayanak | Kime, ne zaman? |
|---|---|---|
| Tedbir nafakası | TMK md. 169 | Boşanma davası süresince eşin ve çocukların geçimi için; hâkim geçici önlemleri re'sen alır. |
| Yoksulluk nafakası | TMK md. 175 | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında. |
| İştirak nafakası | TMK md. 182 | Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması. |
Yoksulluk nafakasının şartları
- Talep eden eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalıdır.
- Talep eden eşin kusuru diğer eşten daha ağır olmamalıdır.
- Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
- Nafaka, yükümlünün mali gücü oranında belirlenir.
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla TMK md. 175'teki "süresiz olarak" ibaresini iptal etmiştir. Karar, Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar yasama organının yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir; mevcut nafakalara etkisi yapılacak düzenlemeye göre netleşecektir.
Nafakanın artırılması veya azaltılması
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK md. 176/4). Hâkim, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de kararda belirleyebilir.
İştirak nafakası belirlendikten sonra çocuğun okula başlaması ve eğitim giderlerinin belirgin şekilde artması, nafakanın artırılması talebinde ileri sürülebilecek bir durum değişikliğidir. Mahkeme, yükümlünün güncel gelirini de dikkate alarak karar verir.
Nafaka hangi hâllerde kalkar?
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Alacaklının yeniden evlenmesi | Kendiliğinden kalkar |
| Taraflardan birinin ölümü | Kendiliğinden kalkar |
| Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
| Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
| Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
Nafaka ödenmezse ne olur?
Nafaka alacağı ilamlı icra yoluyla takip edilebilir. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu md. 344 uyarınca, nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapis uygulanırken kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir.
Hangi mahkeme, hangi icra dairesi?
Nafaka davaları ile nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması davaları İzmir'de aile mahkemelerinde görülür; ödenmeyen nafakanın tahsili için İzmir icra dairelerinde takip başlatılır ve İİK md. 344 şikâyeti İzmir icra ceza mahkemesine yapılır.
Sorular
Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Çalışıyor olmak tek başına nafaka talebini engellemez; belirleyici olan, boşanma yüzünden yoksulluğa düşülüp düşülmeyeceğidir. Bu değerlendirme gelir ve giderler birlikte ele alınarak yapılır.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Kanunda sabit bir oran veya tablo yoktur. Mahkeme, tarafların gelirleri, giderleri ve sosyal-ekonomik durumlarını dikkate alarak takdir eder.
Anayasa Mahkemesi kararı mevcut nafakaları hemen sona erdirdi mi?
Hayır. İptal kararı 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir. Mevcut nafakalara etkisi, bu tarihe kadar yapılacak yasal düzenlemeye ve uygulamaya göre netleşecektir.
Hukuki dayanaklar ve kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: md. 169, 175, 176, 182; AYM 4.6.2026, E.2025/156, K.2026/131 (TMK md. 175 dipnotu)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: md. 344
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.