Mal rejimi sözleşmesi yapılmamışsa eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK md. 202). Boşanmada her eş, diğer eşin evlilik süresince edindiği malların artık değerinin yarısı üzerinde kural olarak hak sahibidir. Miras veya bağış yoluyla edinilen mallar ise kişisel mal sayılır ve paylaşıma girmez.
Hangi mal rejimi uygulanır?
Türk Medeni Kanunu'na göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanundaki diğer rejimlerden birini seçebilir (TMK md. 202).
Edinilmiş mallara katılma rejimi 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimidir. Bu tarihten önce evlenmiş eşler için 2002 öncesi dönemde kural olarak mal ayrılığı rejimi geçerli olduğundan, tasfiye dönemlere ayrılarak yapılır (4722 sayılı Kanun md. 10).
Kişisel mal ve edinilmiş mal ayrımı
| Kişisel mallar (TMK md. 220) | Edinilmiş mallar (TMK md. 219) |
|---|---|
| Yalnızca kişisel kullanıma yarayan eşya | Çalışma karşılığı edinilen değerler (maaş, kazanç) |
| Mal rejiminin başlangıcında sahip olunan mallar | Sosyal güvenlik ve sosyal yardım ödemeleri |
| Miras veya bağış gibi karşılıksız yolla sonradan edinilen mallar | Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar |
| Manevi tazminat alacakları | Kişisel malların gelirleri (ör. kira geliri) |
| Kişisel mallar yerine geçen değerler | Edinilmiş mallar yerine geçen değerler |
Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
- Sona erme tarihinin belirlenmesiBoşanmada mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır (TMK md. 225).
- Malların ayrılmasıHer eşin malları kişisel mal ve edinilmiş mal olarak ayrılır.
- Artık değerin bulunmasıEdinilmiş malların değerinden bu mallara ait borçlar düşülerek artık değer bulunur.
- PaylaşımHer eş veya mirasçıları, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK md. 236). Değer artış payı gibi alacaklar ayrıca değerlendirilir (TMK md. 227). Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin payının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.
Evlilik içinde eşlerden birinin maaşıyla ödenen kredi ile alınan ve onun adına kayıtlı bir daire, kural olarak edinilmiş maldır. Dairenin alımında diğer eşin evlilikten önce sahip olduğu birikimin kullanıldığı ispatlanırsa, bu katkı ayrıca değer artış payı veya katkı payı alacağı olarak değerlendirilebilir.
Ziynet eşyası kime aittir?
Yargıtay uygulamasında, düğünde takılan ziynet eşyasının, kim tarafından takılmış olursa olsun, aksine bir adet veya anlaşma bulunmadıkça kadına bağışlanmış sayıldığı kabul edilmektedir. Ziynet alacağı talebinde ziynetlerin varlığının ve diğer eşte kaldığının ispatı gerekir.
| Delil | Neyi gösterir? |
|---|---|
| Düğün fotoğrafları ve videoları | Takılan ziynetlerin türü ve miktarı |
| Tanık beyanları | Ziynetlerin kimde kaldığı, bozdurulup bozdurulmadığı |
| Kuyumcu, banka veya kasa kayıtları | Satış, bozdurma veya saklama bilgisi |
Boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin bazı talepler bir yıllık zamanaşımına tabidir (TMK md. 178). Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar ise Yargıtay uygulamasında genel zamanaşımı süresine tabi kabul edilmektedir. Süre değerlendirmesinin talebin niteliğine göre ayrıca yapılması önemlidir.
Hangi belgeler istenir?
İzmir'de mal rejiminin tasfiyesi ve ziynet alacağı davaları aile mahkemelerinde görülür; İzmir'deki taşınmazlar için tapu kayıtları ve kredi ödeme belgeleri, araçlar için trafik tescil kayıtları delil olarak sunulur. Gerekirse mahkeme bilirkişi aracılığıyla değer tespiti yaptırır.
Sık sorulan sorular
Babadan kalan ev paylaşıma girer mi?
Miras yoluyla edinilen mal kişisel maldır ve kural olarak paylaşıma girmez (TMK md. 220). Ancak bu malın gelirleri edinilmiş mal sayılır.
Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte görülür mü?
Mal rejiminin tasfiyesi talepleri genellikle ayrı bir davada görülür. Anlaşmalı boşanmada ise tarafların protokolde mal paylaşımını düzenlemesi mümkündür.
Ziynetleri bozdurup ortak ihtiyaçlar için harcadıysak ne olur?
Bu durumda ziynetlerin hangi amaçla ve kimin rızasıyla bozdurulduğu, geri verilmesinin kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı önem taşır. Somut olayın delillerine göre değerlendirilir.
Evlilikten önce alınan ev paylaşıma girer mi?
Evlilikten önce edinilen mal kişisel maldır ve paylaşıma girmez (TMK md. 220). Ancak kredi taksitleri evlilik içinde edinilmiş mallarla ödenmişse, diğer eş lehine denkleştirme veya değer artış payı talebi gündeme gelebilir (TMK md. 227, 230).
Hukuki dayanaklar ve kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: md. 178, 202, 219, 220, 225, 227, 236
- 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun: md. 10
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.