İzmir Velayet Avukatı (Velayet Davaları)

Boşanma sürecinde anne ve babaların en çok endişe ettiği konu, çocuklarının kimde kalacağıdır. Velayet davası, iki ebeveynin değil, çocuğun geleceğinin konuşulduğu bir davadır ve mahkeme de kararını bu bakış açısıyla verir. Bu sayfada velayetin nasıl belirlendiğini, sosyal inceleme raporunun ne anlama geldiğini, görüşme düzeninin nasıl kurulduğunu ve velayetin sonradan nasıl değiştirilebileceğini anlattık.

Velayet davası nerede görülür?

Av. Yağmur Tahtasız, İzmir Barosu'na kayıtlı avukat olarak velayet ve kişisel ilişki davalarını takip etmektedir. Velayet, çoğu zaman boşanma davası içinde ve onunla birlikte karara bağlanır. Boşanmadan sonra velayetin değiştirilmesi veya görüşme düzeninin yeniden düzenlenmesi gerektiğinde ise aile mahkemesinde ayrı bir dava açılır. İzmir merkez ilçelerindeki aile mahkemeleri, İzmir Adliyesi'nin Bayraklı'daki ek hizmet binasında (Gültekinler Plaza) çalışır; Karşıyaka Adliyesi'ne bağlı aile mahkemeleri ise Çiğli'deki ek binadadır.

Mahkeme velayeti neye göre belirler?

Velayette tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ebeveynlerden birinin boşanmada kusurlu olması, velayetin otomatik olarak diğerine verileceği anlamına gelmez. Hâkim şu konuları birlikte değerlendirir:

• Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları: Küçük yaştaki çocukların bakım ihtiyacı ile okul çağındaki ve ergen çocukların ihtiyaçları farklıdır.
• Ebeveynle bağ: Çocuğun bugüne kadar kim tarafından büyütüldüğü, günlük bakımını kimin üstlendiği.
• Yaşam düzeni: Çocuğun okulu, arkadaş çevresi, alıştığı ortamın korunması.
• Kardeşlerin birlikte kalması: Mahkemeler kardeşleri birbirinden ayırmamaya özen gösterir.
• Ebeveynin davranışları: Şiddet, bağımlılık, çocuğu ihmal veya çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirme.
• Çocuğun görüşü: Yeterli olgunluğa ulaşmış çocuk dinlenir ve görüşü dikkate alınır.

Ekonomik güç tek başına belirleyici değildir. Daha az kazanan ebeveyn de velayeti alabilir; bu durumda diğer ebeveyn çocuğun giderleri için iştirak nafakası öder. Mahkemenin değerlendirdiği ölçütleri velayet kararı verilirken nelere dikkat edilir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Sosyal inceleme raporu

Velayet konusunda anlaşmazlık varsa mahkeme, adliyede görevli pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı aracılığıyla sosyal inceleme raporu aldırır. Uzman, ebeveynlerle ayrı ayrı görüşür, gerektiğinde ev ziyareti yapar ve çocukla yaşına uygun bir ortamda konuşur. Rapor, hâkimin kararında en önemli dayanaklardan biridir; ancak hâkim raporla bağlı değildir ve diğer delillerle birlikte değerlendirir.

Bu süreçte doğal ve dürüst olmak en doğru yaklaşımdır. Çocuğa ne söyleyeceğini önceden öğretmek, diğer ebeveyni kötülemek veya ev ziyaretinde gerçeği yansıtmayan bir tablo çizmek, uzmanlar tarafından kolayca fark edilir ve aleyhe sonuç doğurur. Rapora katılmıyorsanız, tebliğden sonra verilen süre içinde itiraz edebilir ve gerekirse ek rapor alınmasını isteyebilirsiniz.

Ortak velayet mümkün mü?

Türk hukukunda boşanmada velayet kural olarak ebeveynlerden birine verilir. Ancak Yargıtay son yıllarda, ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararına uygun olması şartıyla ortak velayete karar verilebileceğini kabul etmektedir. Ortak velayette çocuğun eğitimi, sağlığı ve yaşadığı yer gibi önemli kararlar iki ebeveyn tarafından birlikte alınır. Bu düzenin işleyebilmesi için ebeveynlerin iletişim kurabilmesi gerektiğinden, çoğunlukla anlaşmalı boşanmalarda gündeme gelir. Konuya ilişkin örnek bir kararı emsal kararlar bölümümüzde bulabilirsiniz.

Kişisel ilişki (görüşme) düzeni

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur. Mahkeme çocuğun yaşını, okul düzenini ve ebeveynlerin yaşadığı yerleri dikkate alarak bir takvim belirler. Uygulamada sık görülen bir düzen; iki haftada bir hafta sonu, dini bayramların bir kısmı, yılbaşı veya doğum günü gibi özel günler ve yaz tatilinde birkaç haftalık süredir. Çok küçük çocuklarda görüşmeler önce gündüz saatleriyle sınırlı tutulup çocuk büyüdükçe genişletilebilir.

Görüşme düzenine uyulmaması ciddi bir sorundur. Velayeti elinde bulunduran ebeveynin görüşmeleri ısrarla engellemesi, mahkemece velayetin değiştirilmesi için bir sebep olarak değerlendirilebilir. Görüşme gününde çocuğun teslim edilmediği durumlar tarihleriyle not edilmeli ve kararın yerine getirilmesi için ilgili birimlere başvurulmalıdır.

Velayetin değiştirilmesi

Velayet kararı kesin ve değişmez değildir. Koşullarda önemli bir değişiklik olursa, ebeveynlerden biri velayetin değiştirilmesini isteyebilir (TMK md. 183). Velayeti alan ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, şiddet uygulaması, çocuğun okul ve sağlık durumunun kötüleşmesi, çocuğu diğer ebeveynden uzaklaştırması veya başka bir şehre ya da ülkeye taşınarak görüşmeleri imkânsız hâle getirmesi bu davaların sık görülen sebepleridir. Çocuğun yaşı büyüdükçe kendi isteği de giderek daha fazla önem kazanır.

Velayetin değiştirilmesi davasında da mahkeme yeni bir sosyal inceleme raporu aldırır ve kararını yine çocuğun üstün yararına göre verir. Tek bir olumsuz olay çoğu zaman yeterli görülmez; değişikliğin sürekli ve çocuğun gelişimini etkileyecek nitelikte olduğunun gösterilmesi gerekir.

Çocuğun yurt dışına götürülmesi

Velayet kendisinde olan ebeveynin çocukla birlikte yurt dışına yerleşmek istemesi, diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını doğrudan etkiler. Bu tür durumlarda mahkemeden izin alınması veya görüşme düzeninin yeni duruma göre yeniden belirlenmesi gerekir. Çocuğun diğer ebeveynin rızası olmadan ve hukuka aykırı biçimde yurt dışına götürülmesi ya da orada alıkonulması hâlinde, Türkiye'nin de taraf olduğu Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi kapsamında çocuğun iadesi için başvuru yapılabilir. Bu başvurularda zaman çok önemlidir; bir yıl geçtikten sonra iade daha zor hâle geldiği için olayın üzerinden bir yıl geçmeden harekete geçmek büyük önem taşır.

Görüşmeye gelirken yanınızda olsun

• Çocuğun nüfus kaydı, okul ve sağlık bilgileri
• Varsa boşanma veya velayet kararının kesinleşme şerhli örneği
• Çocuğun bakımını kimin üstlendiğini gösteren belgeler ve tanık bilgileri
• Görüşme düzenine uyulmadığına ilişkin yazışmalar ve tarih listesi
• Şiddet veya ihmal iddiası varsa hastane, okul ve kolluk kayıtları

Sık sorulan sorular

Bu alandaki başlıca konular

İlgili makaleler

Bu sayfadaki bilgiler, faaliyet gösterilen alan hakkında genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; uzmanlık anlamına gelmez ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez.